SZTUKA KOMPONOWANIA ZDJĘĆ

Poznaj klasyczne zasady kompozycji, a także proste triki i techniki, dzięki którym, poprawisz siłę wyrazu swoich zdjęć i zaczniesz tworzyć naprawdę mocne kadry!

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, dlaczego niektóre zdjęcia wyglądają po prostu dobrze, a inne nie? Odpowiedzi należy szukać w sposobie skomponowania ujęcia, czyli odpowiednim rozmieszczeniu i stworzeniu wzajemnej relacji między obszarami i głównymi obiektami zaintere- sowania fotografowanej sceny. Zrozumienie zasad kompozycji jest najważniejszą rzeczą, potrzebną do tego, abyś mógł zacząć robić lepsze zdjęcia. Kompozycja to połączenie sztuki i odrobina nauki podlane intuicją. Lektura kolejnych 12 stron pozwoli Ci poznać wszystkie zasady i techniki, które są potrzebne do tego, abyś mógł rozwinąć swoje umiejętności w zakresie komponowania zdjęć – dowiesz się, jak z nich korzystać i jak wpływają one na Twoje fotografie. Chociaż intuicja jest czymś, co się ma albo nie, można ją rozwijać – już samo tylko wyjście na zewnątrz i zastosowanie tych technik kompozycji obrazu pomoże Ci odkryć, które z nich dobrze się sprawdzają w przypadku rodzaju uprawianej przez Ciebie fotografii i uwiecznianych tematów. Jednak nawet jeśli już instynktownie wiesz, kiedy obraz wygląda dobrze, poznanie zasad kompozycji pozwoli Ci rozwinąć swoje umiejętno- ści oraz pomoże stworzyć bardziej dynamiczne oraz efektowniejsze obrazy w przyszłości.

PODSTAWY

Nadaj swoim kompozycjom równowagę i odpowiednią formę

IDENTYFIKACJA i umiejscowienie głównego tematu oraz innych obiektów zainteresowania stanowi podstawę każdego dobrze skomponowanego obrazu. Zaczniemy od podstaw, czyli omówienia tego, w jakich miejscach kadru najlepiej jest umieszczać tematy i główne elementy sceny, aby pomóc Ci uzyskać lepszą równowagę zdjęć oraz podkreślić kształt i formę uwiecznianych obiektów. Żadna z tych zasad i technik nie jest świętym Grallem zapewniającym uzyskanie odpowiednio zrównoważonego obrazu za każdym razem, gdy robisz zdjęcie, ale jeśli próbujesz znaleźć właściwy kadr i kompozy- cję, które sprawią, że zdjęcie będzie miało dużą siłę oddziaływania, zastosowanie jednej z tych zasad może naprawdę pomóc w uzyskaniu fotografii, która będzie wyglądała świetnie, a nie nadawała się jedynie do skasowania.

Pamiętaj jednak, że zanim zaczniesz korzystać z tych technik, musisz najpierw zdecydować, które elementy sceny chcesz uwzględnić i – co ważniejsze – które możesz pominąć, ponieważ odwracają uwagę, nie wnosząc niczego do obrazu.

REGUŁA TRÓJPODZIAŁU

OD tej zasady najlepiej jest zacząć, kiedy zastanawiasz się, w jaki sposób umieścić obiekty poza centrum kadru, aby dodać zdjęciu równowagi i dyna- miki. Reguła trójpodziału opiera się na podziale każdego z boków kadru na trzy równe części, a następnie dodaniu poziomych i pionowych linii, które wyznaczą dziewięć identycznych prosto- kątów. Kluczowymi obszarami są same linie, na których najlepiej jest rozmiesz- czać główne elementy sceny.

Umieść główny temat na jednej z nich, a na pozostałych inne istotne obiekty, takie jak horyzont, dodatkowe punkty zainteresowania lub wyraźnie zarysowa- ne linie pionowe. Z kolei cztery przecięcia linii stanowią optymalne miejsce do umieszczenia elementu, na którym ustawiona będzie ostrość.

ZŁOTY PODZIAŁ

Choć reguła trójpodziału jest najczęściej wykorzystywanym sposobem uporządkowania kadru, to z pewnością nie jest jedyną. Inną popularną zasadą jest złoty podział, który pozwala rozmieścić ważne elementy sceny i główny obiekt zainteresowania bliżej centrum kadru niż przy wykorzystaniu reguły trójpodziału.

Ta siatka kadrowania dzieli każdy bok kadru na sekcje w stosunku 1:0,618:1, co oznacza, że środkowa część jest mniejsza od zewnętrz- nych. Stosunek ten nazywany jest też „boską proporcją” lub współ- czynnikiem Phi i opiera się na proporcjach, które często występują w naturze.
Ale to nie wszystko, ów sposób podziału kadru stanowi również podstawę złotej spirali. Przecina się ona z liniami złotego podziału, a tworząca ją łukowata krzywa wyznacza optymalne miejsca do umieszczania interesujących elementów obrazu oraz punktu, w którym ustawiona jest ostrość.

 

Na tym zdjęciu horyzont umieszczony został na górnej linii złotego podziału, podczas gdy brzeg i główny temat, a zarazem punkt ustawienia ostrości znajdują się na krzywej złotej spirali.

MOCNE PUNKTY

 

Chociaż prawdą jest, że można uzyskać wyrazistą, prostą kompozycję, wykorzystując pojedynczy punkt zainteresowania, taki jak osoba lub dominujący obiekt, powinieneś również szukać innych przyciągających uwagę elementów sceny, które mogą nadać obrazowi większą równowagę i zwiększyć jego głębię. Na przykład, jeśli element, na którym ustawiona jest ostrość, znajduje się na przecięciu linii trójpodziału w prawym górnym rogu, spróbuj poszukać dopełniającego go obiektu zainteresowania w lewym dolnym rogu siatki, aby zrównoważyć dominację prawej strony kadru.

LICZBY NIEPARZYSTE

Gdy umieszczasz wiele obiektów lub punktów zainteresowania na jednym obrazie, powinieneś wyrobić sobie zwyczaj zastanawiania się nad tym, ile powinno być takich elementów, a także w jakich miejscach je umieścić. Liczby nieparzyste dają bardziej zrównoważo- ne i przyjemniejsze dla oka kompozycje niż liczby całkowite. Możesz umieścić obiekty tak, aby jeden znajdował się blisko środka kadru, a następnie symetrycznie rozmieścić pozostałe po obu jego stronach, aby uzyskać poczucie równowagi. Ewentualnie możesz zdecydować się na zrównoważenie kompozycji poprzez umieszczenie po obu stronach różnej liczby elementów, aby podkreślić jedną lub drugą stronę kadru.

KREATYWNE ŁĄCZENIE ZASAD

Wyjdź poza podstawowe reguły, aby móc opowiedzieć swoimi zdjęciami jakąś historię

Podstawowe zasady dotyczące rozmieszczania obiektów i punktów zainteresowania doskonale się sprawdzają w przypadku wielu fotografowanych scen, ale pozwalają nadać obrazowi jedynie zasadniczą strukturę. Myślenie o tym, w jaki sposób różne obszary, elementy i przedmioty na zdjęciu wchodzą ze sobą w inte- rakcję, wnosząc tym samym coś do opowieści, pozwoli Ci wyjść poza samo tylko układanie ich w kadrze zgodnie ze schematem.

Zestawienia te są czasami oczywiste i dosłowne, takie jak linia lub obiekt łączący dwa obszary kadru, ale mogą być również bardziej ulotne i być tworzo- ne np. poprzez wykorzystanie podobnych kształ- tów lub tematów, które można dodać do opowie- ści. Mogą one polegać również na użyciu dwóch uderzająco różnych tematów lub kolorów w celu uzyskania kontrastu, mającego coś podkreślić lub nawet zakwestionować wymowę zdjęcia.

Kiedy szukasz takich połączeń i kontrastów, warto też wziąć pod uwagę to, jak zwyczajowo „odczytujemy” obraz. W kulturze Zachodu więk- szość ludzi czyta od lewej do prawej strony, więc odpowiada to sposobowi, w jaki będziemy odkrywać fotografię. Oznacza to, że rozmieszcze- nie elementów na obrazie w kolejności od lewej do prawej jest zwykle przyjemniejsze w odbiorze dla osób wychowanych w tej kulturze niż z prawej do lewej. Oczywiście w innych kulturach bywa odwrotnie, co może wpływać na to, jak ich przedstawiciele zareagują i odczytają obraz.

1 Linie wiodące

Dwie łukowate drogi wychodzące z lewej dolnej
i środkowej części obrazu tworzą silne linie wiodące, prowadzące wzrok w kierunku środka obrazu. Przecina je wyrazista linia przekątna, biegnąca z prawej na lewą stronę kadru, co umożliwia widzowi tworzenie własnych wizualnych ścieżek odkrywania obrazu.

2 Pionowe przeszkody

Główna linia ukośna „ucieka” z obrazu, ale rekompensują to silne pionowe linie wieżowców po lewej stronie.
Ta bariera sprawia, że wzrok nie ucieka z tej strony poza kadr i zachęca do powrotu oraz rozpoczęcia odkrywania środkowej części obrazu.

 

3 Obiekt główny

Ta jasno oświetlona wieża tworzy idealny punkt zainteresowania, ponieważ znajduje się na końcu wyraźniej ukośnej linii drogi. Oznacza to, że gdy podążasz wzdłuż niej wzrokiem, w naturalny sposób zatrzymuje się on na niej przez chwilę, nim podąży dalej, aby odkrywać pozostałą część obrazu.

4 Linie pionowe

Horyzont jest podzielony przez pionowe linie wieżowców i budynków. Te piony sprawiają, że musisz poświęcić więcej czasu na przeanalizowanie kształtów i szczegółów różnych obszarów otaczających środek obrazu, zamiast po prostu podążać wzrokiem
w prawo wzdłuż linii horyzontu.

5 Niewyraźne chmury

Rozmyte obłoki tworzą subtelny kontrapunkt dla silniejszych linii wiodących dróg w dolnej części kadru, ponieważ tworzą one kontrastujące linie ukośne, które prowadzą wzrok

z powrotem do głównych punktów zainteresowania – wieżowców znajdujących się w centrum obrazu.

6 Mocna przekątna

Największa droga wychodząca z prawego dolnego rogu na lewą stronę kadru prowadzi wzrok poprzez całe zdjęcie, umożliwiając odkrywanie kolejnych punktów zainteresowania, jakimi są strzeliste budynki. Na końcu linia zamienia się w delikatny łuk, który każe ponownie wrócić do odkrywania szczegółów obrazu.

PODKREŚL GŁĘBIĘ

Oddaj trójwymiarowość i rozległość sceny, aby przyciągnąć uwagę oglądających

POPRAWNE umiejscowienie elementów w kadrze to tylko jeden z elementów pozwalających wzmocnić siłę wyrazu zdjęcia. Nawet jeśli wszystkie elementy zostały pięknie ułożone, zdjęcia mogą być płaskie, w związku z czym musisz użyć innych technik, aby dodać im głębi.

Istnieją dwa główne sposoby pozwalające oddać trójwymiarowość sceny na dwuwymiarowej fotografii: wykorzystanie linii wiodących i zastosowanie ptasiej perspektywy. Pierwszy polega na wykorzysta- niu kształtów, linii lub krzywych występują- cych w obrębie tematu w celu przyciągnięcia widzów do obrazu. Tę technikę można jeszcze udoskonalić, stosując efekty geome- tryczne, czyli zbiegające się punkty i zmniej- szające się wraz z oddalaniem się od obserwatora obiekty dające poczucie głębi, bez której obraz byłby płaski i dwuwymiarowy.

Perspektywy powietrznej nie można wykorzystać w przypadku każdego ujęcia, ponieważ opiera się ona na tym, że coraz jaśniejsze odcienie tonów i stopniowo spadający kontrast sprawiają, że obiekty wydają się oddalać od widza.

PERSPEKTYWA POWIETRZNA

Efekt  ten polega na tym, że obiekty stają się jaśniejsze i mniej kontrastowe, im dalej się znajdują, co jest spowodowane uno- szącymi się w powietrzu parą wodną i zanieczyszczeniami. Oznacza to, że przyjmujemy, że obiekty zawierające głęboką czerń są bliższe odbiorcy niż te mniej kontrastowe i jaśniejsze, co pomaga uzyskać na zdjęciu wrażenie głębi. Fotografowanie z dystansu i użycie teleobiektywu jeszcze bardziej uwydatni ten efekt, chociaż nadal niezbędne są do tego odpowiednie warunki atmosferyczne. Jest on najbardziej widoczny podczas mgły lub zamglenia, a także podczas wykonywania zdjęć pod światło. Zatem właśnie w takich sytuacjach najlepiej jest fotografować z perspektywy ptasiej. W przeciwieństwie do opisanych warunków, gęsta mgła może całkowicie ukryć tło, przez co obraz stanie się bardziej dwuwymiarowy.

LINIE WIODĄCE

Ukośne linie i kształty, które zbiegają się w kadrze, mogą być niezwykle użyteczne, jeśli chodzi o dodanie głębi do Twoich dwuwymiarowych obrazów. Te elementy geometryczne znane są jako linie wiodące (lub czasami wprowadzające), ponieważ prowadzą one wzrok od obiektów pierwszego planu do tła. Tego typu linii i kształtów można poszuki- wać w szerokim zakresie tematów – mogą być to obiekty tak oczywiste, jak drogi, chodniki lub ścieżki; albo nieco mniej oczywiste, jak cień, obiekty linearne lub kształty na przedmiocie, które prowadzą wzrok od pierwszego planu do głównego punktu zainteresowania. Zbliżenie się do obiektu, który chcesz wykorzystać do pokierowania uwagą widza w połączeniu z użyciem obiektywu szerokokątnego, pomoże Ci uwydatnić ten efekt, chociaż subtelnych kształtów i linii możesz również poszukiwać, zmieniając punkt widzenia.

PRZESTRZEŃ I PROSTOTA

W prawidłowej kompozycji zazwyczaj mniej znaczy więcej

Nie zawsze musisz wypełniać kadr głównym tematem lub starać się uchwycić jak najwięcej różnych elementów sceny, aby stworzyć fotografię o dużej sile oddziaływa- nia. W rzeczywistości często lepiej jest wyodrębnić pojedynczy obiekt zainteresowania lub pozostawić wokół niego wolną przestrzeń, aby zapewnić mu nieco miejsca do „oddychania”. Takie podejście do kompozycji obrazu pomoże Ci uzyskać bardziej spokojne, kontem- placyjne obrazy, ponieważ dodatkowa przestrzeń daje widzowi więcej czasu na „odnalezienie” na zdjęciu tematu, który nie musi rywalizować o jego uwagę z innymi elementami lub obiektami zainteresowania.

Chcąc stworzyć naprawdę uderzającą kompozycję, musisz zidentyfikować dominujący obiekt, a następnie odizolować go od otaczających go elementów rozpra- szających uwagę. Aby łatwiej było Ci wyodrębnić temat, możesz użyć kilku technik: fotografowania z długim czasem otwarcia migawki lub wykorzystywania małej głębi ostrości. Umożliwiają one rozmycie elementów otaczających obiekt, przez co daje się stworzyć znacznie wyrazistszą i prostszą kompozycję.

ZOSTAW TROCHĘ MIEJSCA

Pozostawienie  dużych obszarów pustej przestrzeni lub prostych wzorów wokół obiektu daje widzowi więcej czasu na kontemplację całego obrazu. Najłatwiejszym sposobem, aby to osiągnąć, jest sfotogra- fowanie obiektu na jednolitym, czystym tle np. białym, czarnym lub jednokolorowym. Jednak równie dobrze może się sprawdzić nieskomplikowany wzór lub delikatnie zróżnicowane tło, pod warunkiem, że takie obszary będąuzupełniać główny temat, a nie go przytłaczać. Wtedy oglądający poczuje, patrząc na te fragmenty, że potęgują one jego wrażenia estetyczne, a nie rozpraszają go. Taką równowagę może być trudno osiągnąć poza studiem lub w sytuacji niegwarantującej kontroli nad sceną, ponieważ będzie Ci ciężko znaleźć tło, które jednocześnie wzbogaca obraz i nie odwraca jego uwagi od tematu.

KADRUJ CENTRALNIE

Poprzednio skupialiśmy się na umieszczaniu tematu poza środkiem kadru, ale tak jak w przypadku wszystkich technik artystycznych, nie jest to jedyny możliwy sposób komponowania zdjęć. Podczas fotografowania pojedynczego dominu- jącego obiektu umieszczenie go w centrum obrazu podkreśli jego znaczenie w kadrze. Metoda ta jest sprzeczna ze wszystkimi zaleceniami dotyczącymi uzyskiwania zrównoważonej kompozycji i zwiększania dynamiki zdjęć, ponieważ oglądający nie ma wówczas ochoty odkrywać obrazu w taki sam sposób, jak w przypadku kompozycji niecentralnej, ale to tylko zwiększa siłę wyrazu tak wykadrowanych fotografii. Efekt ten można jeszcze wzmocnić, przycinając obraz do formatu kwadratu, a nie prostokąta, ponieważ jeszcze bardziej podkreśli to środkowy obszar kadru.

 

 

 

Dodaj komentarz